Soms word je als ouder onverwacht weer geconfronteerd met stukken uit je eigen kindertijd. Momenten die je dacht al lang achter je gelaten te hebben, kunnen ineens weer voelbaar aanwezig zijn. Dat overkwam mij onlangs toen onze pleegdochter de stap maakte naar de middelbare school. Wat op het eerste gezicht een gewoon, mooi overgangsmoment lijkt, raakte bij mij iets veel diepers.
Het kind in jezelf wordt wakker
Als kind was het voor mij enorm belangrijk om hoge cijfers te halen. Ik was daar voortdurend mee bezig. Niet omdat leren mij per se zo aantrok, maar omdat falen voor mij iets was wat ik koste wat kost wilde voorkomen. Een onvoldoende halen voelde als iets bedreigends. Alsof er iets van mijn eigenwaarde op het spel stond.
En precies dat gevoel kwam onverwacht weer naar boven toen ik mijn pleegdochter zag starten op haar nieuwe school. Niet alleen in mijn hoofd, maar in mijn hele systeem.
Patronen zitten dieper dan gedachten
Dit sluit aan bij wat ik in mijn eerdere blog beschreef: oude patronen zitten niet alleen in je hoofd, maar opgeslagen in je systeem. Je kunt erover praten, begrijpen waar het vandaan komt en het rationeel verklaren, maar dat is vaak niet genoeg om het echt te doorbreken. Want zodra je in een situatie komt die lijkt op vroeger, reageert je systeem sneller dan je denken.
Projectie zonder dat je het doorhebt
Wat ik achteraf pas begon te zien, was dat het niet zozeer ging om een bewuste wens om haar te sturen. Het was subtieler. Wat er gebeurde, was dat ik wilde voorkomen dat zij hetzelfde gevoel zou ervaren waar ik zelf ooit zo bang voor was: falen.
Zonder dat ik het doorhad, projecteerde ik mijn eigen oude angst op haar, met als gevolg dat ik onbewust druk legde. Ik wilde helpen met plannen, leren, overhoren. Maar onder die ogenschijnlijke helpende acties zat iets anders. Wat ik eigenlijk probeerde te controleren, was mijn eigen angst.
Wanneer helpen spanning wordt in plaats van steun
Dit werkte door in onze relatie. Zij voelde spanning, ik voelde spanning, en het leidde tot steeds heftigere ruzies. Totdat ik inzag dat het niet zozeer mijn pleegdochter was die iets nodig had, maar ik. Zij had geen ouder nodig die haar probeerde te ‘redden’ van een onvoldoende. Ik had iets in mezelf aan te kijken.
Het moment van inzicht en verandering
Na de nodige tranen, gesprekken met mijn partner en andere belangrijke mensen om mij heen, begon er iets te verschuiven. Ik besloot het anders te doen. Ik ben het los gaan laten. Ik help alleen nog als zij daarom vraagt. Dat klinkt eenvoudig, maar het vraagt dagelijks dat je je bewust blijft van wat je doet.
Het vraagt van mij dat ik letterlijk op mijn handen ga zitten: niet automatisch ingrijpen, niet vooruitlopen op wat er mis zou kunnen gaan. En steeds opnieuw mezelf de vraagt te stellen: hoor ik haar, of reageer ik op mijn eigen angst?
Wat er daarna gebeurde
En weet je wat er gebeurde? De onrust nam af. Het contact tussen ons werd beter. En toen zij haar eerste onvoldoende haalde, gebeurde niets van wat ik had gevreesd.
Toch bleef ik, zeker in het begin, mijn eigen verantwoordelijkheid voelen in dit proces. Het was wennen om niet meer te sturen, niet meer te overhoren, niet meer vooruit te rennen.
Maar juist daarin ontstond ruimte.
Een uitnodiging aan jou
Dat is ook mijn uitnodiging aan jou. Merk je dat je kind, partner of iemand anders in je omgeving jou triggert of iets in jou raakt? Ga dan niet meteen naar de ander, maar sta eens stil bij jezelf. Wat wordt er in mij geraakt? Welke oude angst of overtuiging wordt hier wakker? Van wie of van wanneer is dit gevoel eigenlijk? Vaak ligt daar de echte oorzaak van je reactie, en begint het doorbreken van oude patronen.
En als je merkt dat je er zelf niet goed uitkomt, of dat je steeds opnieuw in dezelfde patronen terechtkomt, weet dan dat je daar niet alleen in hoeft te blijven zoeken.
Patronen doorbreken begint bij bewustwording. Niet bij de ander, maar bij het leren (h)erkennen wat er in jou wordt aangeraakt. Van daaruit ontstaat ruimte. Voor rust. Voor echt contact. En voor nieuwe manieren van reageren, voorbij wat je systeem ooit heeft geleerd.